नवी दिल्ली, (०६ ऑगस्ट) – बांगलादेशातील सत्तापालटानंतर शेख हसीना यांनी सोमवारी भारतात आश्रय घेतला. माजी पंतप्रधान शेख हसीना सी-१३० वाहतूक विमानातून गाझियाबादच्या हिंडन हवाई तळावर उतरल्या. त्याचवेळी, मंगळवारी त्यांचे विमान भारतातून दुसर्‍या देशासाठी रवाना झाले आहे. मात्र, बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना सी-१३० जे वाहतूक विमानात बसलेल्या नाहीत. बांगलादेश हवाई दलाचे सी-१३० जे वाहतूक विमान ७ लष्करी जवानांना घेऊन बांगलादेशातील तळाकडे उड्डाण करत आहे. मंगळवारी शेख हसीना यांचे विमान हिंडन विमानतळावर भारतीय हवाई दलाच्या सी-१७ आणि सी-१३० जे सुपर हर्क्युलस एअरक्राफ्ट हँगरजवळ उभे होते.

शेख हसीना बांगलादेश हवाई दलाच्या सी-१३० जे हरक्यूलिस या वाहतूक विमानाने प्रवास करत आहेत. शेख हसीना यांना भारतात घेऊन जाणार्‍या बांगलादेशी सी-१३० ला सुरक्षा देण्यासाठी पश्चिम बंगालच्या हाशिमारा स्क्वॉड्रनमधून दोन राफेल विमाने उडवण्यात आली. लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी गरज पडल्यास कोणतीही कारवाई करण्यास तयार होते. गरज पडल्यास भारतीय लष्कराला कोणत्याही कारवाईसाठी सज्ज राहण्यास सांगण्यात आले. शेख हसीना यांची बहीण रेहाना ब्रिटिश नागरिक आहे. दरम्यान, ब्रिटीश सरकारने बांगलादेशात गेल्या काही आठवड्यांत घडलेल्या घटनांच्या संयुक्त राष्ट्रांच्या नेतृत्वाखालील स्वतंत्र तपासाची मागणी करून ब्रिटन आश्रय देणार नाही, असे संकेत दिले आहेत.

ढाका/कोलकाता, (०६ ऑगस्ट) – बांग्लादेशमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचाराच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय जनता पक्षाचे नेते सुवेंदू अधिकारी यांनी मोठा दावा केला आहे. ते म्हणतात की, १ कोटीहून अधिक हिंदू पश्चिम बंगालमध्ये येत आहेत. यासंदर्भात केंद्राला माहिती देण्याचे आवाहनही त्यांनी केले आहे. बांग्लादेशमध्ये सुरू असलेल्या हिंसक आंदोलनांमध्ये आतापर्यंत १०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. पंतप्रधान शेख हसीना यांनीही राजीनामा देऊन देश सोडला आहे. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, अधिकार्‍याने सोमवारी सांगितले की, एक कोटीहून अधिक बांग्लादेश भारतीय भारतात जात आहेत. ते म्हणाले, बांग्लादेशात हिंदू अल्पसंख्याकांची हत्या केली जात आहे. रंगपूरच्या नगरसेवकाची हत्या झाली. सिरसागंजमध्ये १३ पोलिस मारले गेले, त्यापैकी ९ हिंदू होते. आता तयार व्हा, कारण १ कोटी बांगलादेशी हिंदू बंगालमध्ये येत आहेत.

पश्चिम बंगाल विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते अधिकारी यांनी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी आणि राज्यपाल सीव्ही आनंद बोस यांना यासंदर्भात केंद्राशी बोलण्याचे आवाहन केले आहे. अधिकार्‍याने सांगितले की, त्या निर्वासितांना नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्यानुसार (सीएए) भारतीय नागरिकत्व देण्यात यावे. ते म्हणाले, बांग्लादेशात हिंदूंची कत्तल केली जात आहे. येत्या काही दिवसांत बांगलादेशातील परिस्थिती नियंत्रणात आणली नाही, तर बंगालच्या जनतेने १९४७ किंवा १९७१ च्या मुक्तिसंग्रामाप्रमाणे एक कोटीहून अधिक शरणार्थी स्वीकारण्याची तयारी ठेवावी. बांग्लादेशात अनेक आठवड्यांपासून हिंसाचार सुरू आहे. सरकारी नोकर्‍यांमधील कोट्याविरोधात देशातील विद्यार्थी आंदोलन करत आहेत. हसिना यांच्या राजीनाम्याची आणि त्यांनी देश सोडल्याची बातमी समजताच हजारो आंदोलक सोमवारीच त्यांच्या निवासस्थानी पोहोचले. एवढेच नाही तर आंदोलकांनी त्यांचे वडील शेख मुजीबुर रहमान यांचा पुतळाही फोडला.

ढाका, (०६ ऑगस्ट) – बांग्लादेशातील तणावपूर्ण परिस्थिती आणि निदर्शक पंतप्रधानांच्या निवासस्थानात घुसल्यानंतर पंतप्रधान शेख हसीना यांनी देश सोडला आहे. परिस्थिती इतकी बिघडली आहे की आता ढाकामध्ये आंदोलकांकडून हिंदूंना लक्ष्य केले जाऊ लागले आहे. इतकेच नाही तर हिंदूंची दुकाने लुटली गेली आणि अनेकांची घरेही जाळली गेली. दरम्यान, बांगलादेशच्या मेहेरपूर इस्कॉन मंदिराची छायाचित्रे समोर आली आहेत. दंगलखोरांनी या मंदिराची तोडफोड करून आग लावली.

एका वृत्तानुसार, २७ जिल्ह्यांमध्ये हिंदूंची घरे आणि दुकानांना लक्ष्य करण्यात आले आहे. मौल्यवान वस्तू लुटल्या आहेत. मंदिरांवरही हल्ले झाले आहेत. वृत्तानुसार, लालमोनिरहाट सदर उपजिल्हामध्ये धार्मिक हिंदू कार्यक्रमांशी संबंधित पूजा समितीचे सचिव प्रदीप चंद्र रॉय यांच्या घराची तोडफोड आणि लुटमार करण्यात आली आहे. सर्वपक्षीय बैठकीत परराष्ट्र व्यवहार मंत्री एस जयशंकर म्हणाले की, भारत सरकार बांगलादेशातील परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे, परिस्थिती कशीही असली तरी त्याची माहिती दिली जाईल. परराष्ट्रमंत्र्यांनी सांगितले की, बांगलादेशमध्ये सुमारे १२ ते १३,००० भारतीय आहेत. परिस्थिती इतकी चिंताजनक नाही की त्यांना एअरलिफ्ट करण्याची गरज आहे. शेख हसीना भारतात राहणार की अन्य कोणत्या देशात राजकीय आश्रय घेणार याबाबत अद्याप कोणताही निर्णय झालेला नाही.

ढाका, (०६ ऑगस्ट) – बांगलादेशातील बंडखोरी ही भारतासाठी चांगली बातमी नाही. हे दोन कारणांसाठी आहे. प्रथम, याचा भारत-बांगलादेश द्विपक्षीय संबंधांवर काही प्रमाणात परिणाम होईल. दुसरे म्हणजे तेथे स्थापन झालेले नवीन सरकार चीनकडे झुकण्याची भीती आहे. शेख हसीना यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारच्या बाबतीत जे संबंध होते त्याच संबंधांची अपेक्षा अंतरिम लष्करी सरकारकडून केली जाऊ शकत नाही. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, ज्या शेजारी देशांशी आपली सीमा आहे तेथे राजकीय अस्थिरता असणे चांगले नाही. याचा परिणाम केवळ राजनैतिकच नव्हे तर व्यावसायिक संबंध आणि नागरी संबंधांवरही होतो. भारताची बांगलादेशशी ४०९६.७ किमीची सर्वात लांब जमीन सीमा आहे. त्याचप्रमाणे जर आपण राजनैतिक संबंधांबद्दल बोललो, तर भारत हा पहिला देश होता ज्याने १९७१ मध्ये राजनैतिक संबंध प्रस्थापित केले. गेल्या पाच दशकांत बांगलादेशच्या राजकारणात चढ-उतार आले आणि कमांडही लष्करी अध्यक्षांच्या हाती असली, तरी भारत-बांगलादेश संबंधात फारसे चढ-उतार दिसले नाहीत. म्हणून, तज्ञ या घटनेला चांगले मानत नाहीत, परंतु खूप निराश नाहीत.

संरक्षण तज्ञ लेफ्टनंट जनरल राजेंद्र सिंह म्हणाले की, शेख हसीना भारत समर्थक होत्या आणि त्या दीर्घकाळ सत्तेत होत्या. याआधीही २००१ पर्यंत सत्तेत असताना भारतासोबतचे संबंध अधिक घट्ट झाले होते. सध्या लष्कर तेथे सत्ता काबीज करणार आहे, ज्यांची भूमिका भारताबाबत तटस्थ राहण्याची शक्यता आहे. आपण हे समजून घेतले पाहिजे की जेव्हा लष्कर पाकिस्तानमध्ये सत्तापालट करते तेव्हा ते भारताच्या विरोधात काम करते, परंतु बांगलादेशच्या बाबतीत असे होणार नाही. लष्कराची वृत्ती कठोर असू शकते हे खरे आहे. दुसरे म्हणजे, भविष्यात शेख हसीना यांच्या बांगलादेश अवामी लीग पक्षाने तेथे सरकार स्थापन केले नाही आणि अन्य काही पक्षाने सरकार स्थापन केले, तर चीनकडे झुकण्याची शक्यता आहे.
तिसरे, बांगलादेशातील कट्टरतावादी घटकांच्या सक्रियतेत वाढ होण्याची भीती आहे, ज्यांना शेख हसीना यांच्या राजवटीत मोठ्या प्रमाणावर नियंत्रणात ठेवले गेले होते. र्सेींशअ‍ॅपाशपीं ेष इरपसश्ररवशीह त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवण्याची जबाबदारी बांगलादेश सरकारची असेल, पण अप्रत्यक्षपणे ते भारतीय जनतेवर काही प्रमाणात प्रभाव टाकू शकतात. शेख हसीना भारतमार्गे लंडनला रवाना होण्याचा प्रश्न आहे, याचा बांगलादेशशी संबंधांवर परिणाम होणार नाही. त्यांना येथे राहू न देऊन, भारताने राजनैतिक प्रोटोकॉलनुसार जेवढे करता येईल तेवढेच केले. त्यामुळे बांगलादेशच्या नव्या सरकारच्या भूमिकेवर त्याचा कोणताही परिणाम होणार नाही.

नवी दिल्ली, (०६ ऑगस्ट) – बांगलादेशच्या संकटावर भारताचे बारीक लक्ष आहे. परराष्ट्र मंत्री एस जयशंकर बांगलादेशबाबत लोकसभा आणि राज्यसभेत बोलणार आहेत. बांगलादेशच्या मुद्द्यावर दुपारी अडीच वाजता राज्यसभेत आणि दुपारी साडेतीन वाजता लोकसभेत बोलणार आहेत. यादरम्यान ते बांगलादेशातील सत्तापालटाच्या संदर्भात भारताच्या भूमिकेवर वक्तव्य करणार आहेत. जयशंकर यांच्या अध्यक्षतेखाली आज सर्वपक्षीय बैठक झाली.

या बैठकीला गृहमंत्री अमित शहा, संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि काँग्रेस नेते राहुल गांधी उपस्थित होते. यासोबतच संसदीय कामकाज मंत्रीही या बैठकीत सहभागी झाले होते. परराष्ट्र मंत्री एस जयशंकर यांनी बैठकीत राजकीय पक्षांना बांगलादेशातील सद्यस्थितीची माहिती दिली. जयशंर म्हणाले की, बांगलादेश हा भारताचा खास शेजारी देश आहे. भारत आणि बांगलादेशचे संबंध चांगले आहेत. रिपोर्टनुसार शेख हसीना बांगलादेशातून पळून भारतात आल्या आहेत. ती येथून ब्रिटन किंवा इतर कोणत्याही देशात जाऊ शकते. शेख हसीनाबाबत भारताची भूमिका काय आहे? बांगलादेशात मार्शल लॉ लागू झाला, तर भारत त्याचा सामना कसा करणार? बांगलादेशच्या अस्थिरतेचा भारतीय अर्थव्यवस्थेवर काय परिणाम होईल? चीन आणि पाकिस्तानची भूमिका काय असेल? परराष्ट्र मंत्री एस जयशंकर हे सर्व राजकीय पक्षांना माहिती देऊ शकतात.
बांगलादेशातील सत्तापालटाच्या संदर्भात संसदेत कोणतेही वक्तव्य करण्यापूर्वी मोदी सरकारला सर्व पक्षांना विश्वासात घ्यायचे आहे. बांगलादेशातील परिस्थितीवर परराष्ट्र मंत्री एस जयशंकर लोकसभेत निवेदन देणार आहेत. सोमवारी रात्री पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली कॅबिनेट कमिटी ऑन सिक्युरिटीची बैठक झाली. बांगलादेशातील सत्तापालटाचा भारतावर काय परिणाम होईल? या विषयावर चर्चा झाली. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह, गृहमंत्री अमित शहा, एस जयशंकर आणि अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन पंतप्रधान मोदींसोबत या बैठकीला उपस्थित होते.

ढाका, (०६ ऑगस्ट) – बांगलादेशचे १५ वर्षे नेतृत्व केल्यानंतर, ’आयर्न लेडी’ म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या शेख हसीना यांना सोमवारी मोठ्या प्रमाणात सरकारविरोधी निदर्शने शिगेला पोहोचल्याने राजीनामा देऊन देश सोडून पळून जावे लागले. गेल्या तीन आठवड्यांपासून हिंसाचार आणि मृत्यूने हादरलेले ढाक्याचे रस्ते त्याच्या बाहेर पडल्यानंतर जल्लोषात उफाळून आले. बांगलादेशचे लष्करप्रमुख जनरल वकार-उझ-झमान म्हणाले की, माजी सत्ताधारी पक्ष अवामी लीग वगळता राजकीय पक्षांशी सल्लामसलत केल्यानंतर लवकरच नवीन अंतरिम सरकार स्थापन केले जाईल. ३०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झालेल्या क्रॅकडाऊनचा अंत करण्याचे आश्वासन त्यांनी दिले आणि आज ते विद्यार्थी आंदोलनाच्या नेत्यांना भेटणार आहेत.

आता दंगलखोरांनी पंतप्रधानांच्या निवासस्थानी गोंधळ घालण्यास सुरुवात केली आहे. लोकांनी हातात अंडरगारमेंट घेऊन निदर्शने केली, ज्याचा एक व्हिडिओही समोर आला आहे. पंतप्रधानांच्या निवासस्थानातून चोरीला गेलेले शेख हसीनाचे अंतर्वस्त्र दाखवताना आंदोलक सापडले. काल सोमवारी लष्करी विमानाने भारतात पोहोचलेल्या हसीना युनायटेड किंगडममध्ये आश्रय घेण्याचा विचार करत आहेत. मात्र, त्यांचा मुलगा सजीद वाझेद जॉय यांनी हे वृत्त फेटाळून लावले आणि बांगलादेशला परतण्याचा त्यांचा कोणताही विचार नसल्याचे सांगितले.

– बांगलादेशमध्ये अनिश्चित काळासाठी संचारबंदी लागू!,

ढाका, (०५ ऑगस्ट) – प्रचंड हिंसाचार आणि अराजकता दरम्यान बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना देश सोडून निघाली आहे. एका बांगलादेशी वृत्तपत्राने वृत्त दिले आहे की शेख हसीना लष्करी हेलिकॉप्टरने भारताकडे रवाना झाल्या आहेत. ती भारतात आश्रय घेऊ शकते. शेख हसीना यांनी पंतप्रधानपदाचा राजीनामा दिला असून आता लष्करानी कमान हाती घेतली आहे. शेख हसीना यांनी त्यांचे अधिकृत निवासस्थान सोडले आहे. त्याने त्यांच्या बहिणीसोबत देश सोडला आहे. बांगलादेशचे कायदा मंत्री अनिसुल हक म्हणाले, ’तुम्ही बघताय काय परिस्थिती निर्माण होते. सध्या परिस्थिती खूपच वाईट आहे. मला काय होईल हे देखील माहित नाही.
बांगलादेशातील परिस्थिती इतकी बिकट झाली आहे की, त्याच्या निवासस्थानाचा ताबा बदमाशांनी घेतला आहे. प्रचंड तोडफोड करण्यात आली आहे. रिपोर्ट्सनुसार त्या भारतात पोहचल्या आहेत, तर त्यांच्या जवळच्या सूत्रांनी पंतप्रधानांबद्दल कोणतीही बातमी नसल्याचे सांगितले आहे. दरम्यान, हजारो आंदोलक विद्यार्थ्यांनी ढाकापर्यंत मोर्चा काढला आहे. आता हे लोक राजधानीत पोहोचले आहेत. ढाका येथे आधीच मोठ्या संख्येने लोक जमले आहेत. बांगलादेशी लष्कराचे जनरल वकार-उझ-झमान यांनी आपल्या दूरचित्रवाणी भाषणात या हिंसाचारासाठी पाकिस्तानी एजन्सी आयएसआयला जबाबदार धरले आहे. बांगलादेशातील हा संपूर्ण वाद १९७१ च्या स्वातंत्र्य चळवळीत भाग घेतलेल्यांच्या कुटुंबीयांना सरकारी नोकर्‍यांमध्ये आरक्षण आणि प्रवेशाला विरोध करण्यापासून सुरू झाला. या हिंसाचारात आतापर्यंत ३०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. शेख हसीना सरकारने आंदोलन चिरडण्यासाठी लष्कर तैनात केले होते, ज्यामुळे वाद आणखी वाढला. हसीना भारत समर्थक मानल्या जातात.
लष्करप्रमुख वकार-उझ-जमान म्हणाले की, सत्ता हस्तांतरण सुरू आहे. अंतरिम सरकार स्थापन होईल. सर्व हत्येची चौकशी केली जाईल. जनतेला लष्करावर विश्वास ठेवावा लागेल. यासोबतच त्यांनी जनतेला शांततेचे आवाहन केले आहे. त्यांनी जनतेला आवाहन केले की, ’तुम्ही आमच्यावर विश्वास ठेवा. एकत्र काम करतील. कृपया मदत करा. लढून काही मिळणार नाही. संघर्ष टाळा. आपण मिळून एक सुंदर देश घडवू.
बांगलादेशमध्ये अनिश्चित काळासाठी संचारबंदी लागू!
आंदोलकांनी सामान्य जनतेला ’लाँग मार्च टू ढाका’मध्ये सहभागी होण्याचे आवाहन केल्यानंतर बांगलादेश सरकारने सोमवारी इंटरनेट पूर्णपणे बंद करण्याचे आदेश दिले. ’फेसबुक’, ’मेसेंजर’, ’व्हॉट्सअ‍ॅप’ आणि ’इन्स्टाग्राम’ हे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म बंद करण्याचे आदेशही सरकारने दिले आहेत. याच्या एक दिवस आधी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणारे आंदोलक आणि सत्ताधारी पक्षाच्या समर्थकांमध्ये देशाच्या विविध भागांत संघर्ष झाला. या चकमकींमध्ये १०० हून अधिक लोक मारले गेले. रविवारी सकाळी ’विद्यार्थी भेदभावाविरुद्ध’ या बॅनरखाली आयोजित असहकार कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी आंदोलक आले असता हाणामारी झाली. अवामी लीग, छात्र लीग आणि जुबो लीगच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांना विरोध केल्यानंतर दोन्ही बाजूंमध्ये हाणामारी झाली. सरकारी नोकर्‍यांमधील आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून आंदोलक हसिना यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत आहेत.
प्रथम आलो या बंगाली भाषेतील अग्रगण्य वृत्तपत्राने रविवारी झालेल्या चकमकीत १४ पोलिसांसह किमान १०१ जण ठार झाल्याचे वृत्त दिले आहे. हिंसाचारामुळे मोबाईल इंटरनेट बंद करावे लागले आणि देशभरात अनिश्चित काळासाठी कर्फ्यू लागू करण्यात आला. भेदभाव विरोधी विद्यार्थी चळवळ सोमवारी लाँग मार्च ते ढाका आयोजित करण्याची योजना आखत आहे, जी आधी एक दिवस नंतर आयोजित केली जाणार होती. तत्पूर्वी, चळवळीचे समन्वयक आसिफ महमूद म्हणाले, परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी आणीबाणीच्या निर्णयात आमचा ‘मार्च टू ढाका’ कार्यक्रम ६ ऑगस्टऐवजी ५ ऑगस्टला होणार आहे. दुसर्‍या शब्दांत सांगायचे तर, आम्ही देशभरातील विद्यार्थ्यांना सोमवारी ढाका येथे येण्याचे आवाहन करत आहोत.’’ सर्वसामान्यांना त्यात सहभागी होण्याचे आवाहन करून ते म्हणाले, ’’अंतिम लढाईची वेळ आली आहे. इतिहासाचा भाग होण्यासाठी ढाका येथे या. विद्यार्थी नवा बांगलादेश निर्माण करतील. रविवारच्या चकमकीच्या काही दिवस आधी, बांगलादेशात पोलिस आणि प्रामुख्याने विद्यार्थी आंदोलकांमध्ये हिंसक चकमक झाली होती ज्यात २०० हून अधिक लोक मारले गेले होते. बांगलादेशच्या १९७१ च्या स्वातंत्र्ययुद्धात भाग घेतलेल्या सैनिकांच्या नातेवाईकांना सरकारी नोकर्‍यांमध्ये ३० टक्के आरक्षण देणारी वादग्रस्त आरक्षण व्यवस्था संपवण्याची मागणी आंदोलक करत आहेत. पंतप्रधान हसीना यांनी शनिवारी आंदोलनाच्या समन्वयकांशी चर्चेचा प्रस्ताव दिला होता. मात्र, त्यांनी पंतप्रधानांचा प्रस्ताव धुडकावून लावला.

– नित्यानंद राय यांचा उद्धव ठाकरेंवर प्रहार,

नवी दिल्ली, (०६ ऑगस्ट) – उद्धव ठाकरे यांनी शनिवारी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्यावर हल्ला चढवला आणि त्यांना पानिपतच्या युद्धात मराठ्यांचा पराभव करणारा अफगाण शासक अहमद शाह अब्दालीचा ’राजकीय वंशज’ म्हटले या वक्तव्यावर नित्यानंद राय यांनी उद्धव यांच्यावर जोरदार प्रहार केला आहे. केंद्रीय गृहराज्यमंत्री नित्यानंद राय यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्यावर केलेल्या वक्तव्यावर जोरदार प्रहार केला आहे. ते म्हणाले की, अमित शहा हे सर्वांचे शत्रू आहेत जे देशाचे शत्रू आहेत. उद्धव ठाकरे काँग्रेसची स्क्रिप्ट वाचत आहेत आणि सातत्याने हिंदूंना दुखावून बाळासाहेब ठाकरेंच्या आत्म्याला दुखावत आहेत.
अहमद शाह अब्दालीचा ’राजकीय वंशज’
शिवसेना (यूबीटी) पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी शनिवारी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्यावर घणाघाती हल्ला चढवला आणि त्यांना पानिपतच्या युद्धात मराठ्यांचा पराभव करणार्‍या अफगाण शासक अहमद शाह अब्दालीचे ’राजकीय वंशज’ म्हटले. पुण्यातील पक्ष कार्यकर्त्यांना संबोधित करताना, त्यांनी सरकारवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी राजकीय पक्षांमध्ये फूट निर्माण करून भाजप सत्ता जिहाद करत असल्याचा आरोपही केला. ठाकरे म्हणाले, अहमद शाह अब्दालीही शहा होते आणि अमित शहाही. जे नवाझ शरीफ यांच्यासोबत केक खातात तेच आम्हाला हिंदुत्व शिकवतील. शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट.
काय आहे प्रकरण ?
कार्यकर्त्यांना संबोधित करताना ते म्हणाले, जर मुस्लिम आमच्यासोबत असतील आणि आम्ही त्यांना आमचे हिंदुत्व समजावून सांगितले असेल, आम्ही (भाजपच्या मते) औरंगजेब फॅन क्लब आहोत, तर तुम्ही जे करत आहात तो पॉवर जिहाद आहे. शिवाय, ठाकरे यांनी एकनाथांवर निशाणा साधला. शिंदे सरकारने ’मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहिन’ योजनेचा निषेध केला आणि मतदारांना ’रेवारी’ (मोफत भेटवस्तू) देऊन लाच दिल्याचा आरोप केला.
’औरंगजेब फॅन क्लब’चे नेते
२१ जुलै रोजी एका भाषणादरम्यान अमित शाह यांनी उद्धव ठाकरेंवर जोरदार हल्ला चढवत त्यांना ’औरंगजेब फॅन क्लब’चे नेते म्हटले होते. पुण्यातील भाजपच्या राज्य परिषदेच्या कार्यक्रमात बोलताना अमित शहा यांनी २६/११ च्या दहशतवादी हल्ल्यातील दोषी अजमल कसाबला ’बिर्याणी’ सर्व्ह करणार्‍यांशी हातमिळवणी केल्याबद्दल महाराष्ट्राच्या माजी मुख्यमंत्र्यांवर जोरदार टीका केली. १९९३ च्या मुंबई साखळी बॉम्बस्फोटातील दोषी याकूब मेमनला जे लोक माफीची मागणी करत होते त्यांच्यासोबत ठाकरे असल्याचेही शाह म्हणाले होते.

– भारतीयांसाठी अलर्ट,

ढाका, (०५ ऑगस्ट) – बांगलादेशात परिस्थिती सतत बिघडत चालली आहे. बांगलादेशमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचाराच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान शेख हसीना यांनी ढाका सोडला आहे. हसीनाने काही सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घेतला आहे. मोठ्या संख्येने आंदोलक पंतप्रधानांच्या निवासस्थानी दाखल झाले आहेत. दरम्यान, शेख हसीना यांनी पंतप्रधानपदाचा राजीनामा दिल्याचेही वृत्त आहे. आंदोलकांनी अनेक महत्त्वाचे रस्तेही ताब्यात घेतले आहेत. इंटरनेट पूर्णपणे बंद करण्यात आले आहे. ’फेसबुक’, ’मेसेंजर’, ’व्हॉट्सअ‍ॅप’ आणि ’इन्स्टाग्राम’ हे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म बंद करण्याचे आदेशही सरकारने दिले आहेत.
याच्या एक दिवस आधी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणारे आंदोलक आणि सत्ताधारी पक्षाच्या समर्थकांमध्ये देशाच्या विविध भागांत संघर्ष झाला. या चकमकींमध्ये १०० हून अधिक लोक मारले गेले. रविवारी सकाळी ’विद्यार्थी भेदभावाविरुद्ध’ या बॅनरखाली आयोजित असहकार कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी आंदोलक आले असता हाणामारी झाली. अवामी लीग, छात्र लीग आणि जुबो लीगच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांना विरोध केल्यानंतर दोन्ही बाजूंमध्ये हाणामारी झाली.
दरम्यान, राजधानी ढाकासह देशभरात लष्कर तैनात करण्यात आले आहे. रस्त्यावरून पोलिसांना हटवण्यात आले आहे. बांगलादेशातील सतत बिघडत असलेल्या परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर लष्करप्रमुख जनरल वकार-उझ-झमान देशाला संबोधित करू शकतात. देशव्यापी कर्फ्यू झुगारून हजारो आंदोलक ढाक्याच्या शाहबाग चौकात लाँग मार्चसाठी जमले आहेत. यापूर्वी रविवारी झालेल्या हिंसाचारात १०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता.
बांगलादेशातील सिल्हेट येथील भारतीय सहाय्यक उच्चायुक्तांनी देशात राहणार्‍या भारतीय नागरिक आणि विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या असून त्यांना दूतावासाशी संपर्कात राहण्यास सांगितले आहे. दूतावासाकडून आपत्कालीन क्रमांक देखील जारी करण्यात आला आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत, कृपया +८८-०१३१३०७६४०२ वर संपर्क साधा, अशा सूचना भारतीय विद्यार्थ्यांना देण्यात आल्या आहेत. सिराजगंज जिल्ह्यातील पोलीस ठाण्यावर एकाचवेळी हजारो लोकांनी हल्ला केला. यात १३ पोलिसांचा मृत्यू झाल्याची माहिती आहे. पोलिसांनी रविवारी काही भागांमध्ये आंदोलकांवर रबरी गोळ्या आणि अश्रुधुराचा मारा केल्याचंही पाहायला मिळालं. यामध्ये सुमारे २०० जण जखमी झाले आहेत. गेल्या महिन्यात बांगलादेशात सरकारी नोकर्‍यांमध्ये असलेली कोटा सिस्टीम बंद करण्याच्या मागणीसाठी विद्यार्थ्यांचं आंदोलन सुरू झालं होतं. पण आता या आंदोलनानं सरकारविरोधी आंदोलनाचं व्यापक रूप घेतलं आहे. बांगलादेशची राजधानी ढाकामध्ये या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर मोबाईल आणि इंटरनेट सेवा बंद करण्यात आल्या आहेत. देशभरात आंदोलकांचे मृत्यू आणि जखमी होण्याच्या घटना समोर येत आहे. बोगरा, पाब्ना आणि रंगपूर या जिल्ह्यांतही अशाप्रकारच्या घटना समोर येत आहेत. बांगलादेशातील ढाक्याच्या मुख्य चौकात हजारो लोक जमल्याचं पाहायला मिळालं. तसंच देशभरात इतर भागांतही हिंसक आंदोलनं पाहायला मिळाली आहेत.
शेख हसीनाच्या विमानाने गाझियाबादहून घेतली उड्डाण!
बांगलादेशातून भारतात आल्यानंतर शेख हसीना यांच्या विमानाने गाझियाबादच्या हिंडन एअरबेसवरून सकाळी ९ वाजता उड्डाण केले. हे विमान कुठे जात आहे? कोणाकडे काही माहिती आहे का? बांगलादेशातील घडामोडींवर भारतीय यंत्रणांचे बारीक लक्ष आहे. त्याचवेळी, आता ही माहिती समोर आली आहे की शेख हसीना यांचे विमान कुठे गेले? सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना सी-१३० जे वाहतूक विमानात बसलेल्या नाहीत. या विमानाने हिंडन हवाई तळावरून सकाळी ९ वाजता उड्डाण केले. बांगलादेश हवाई दलाचे सी-१३० जे वाहतूक विमान ७ लष्करी जवानांना घेऊन बांगलादेशातील तळावर परतले आहे.
प्रचंड विरोध होत असताना शेख हसिना यांनी सोमवारी पंतप्रधानपदाचा राजीनामा दिला. यानंतर ती ढाक्याहून आगरतळामार्गे गाझियाबादच्या हिंडन एअरबेसवर आली. त्यांचे सी-१३० वाहतूक विमान सोमवारी संध्याकाळी ६ वाजता गाझियाबादमधील हिंडन एअरबेसवर उतरले. राजधानी दिल्लीला लागून असलेल्या गाझियाबादमध्ये येताच राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी शेख हसीना यांची भेट घेतली. बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांचे भारताशी चांगले संबंध आहेत. अशा स्थितीत शेख हसीना लंडनला जात नसल्याचे मानले जात होते. ती इथेच राहणार.
दरम्यान, शेख हसीना यांच्या विमानाने मंगळवारी सकाळी हिंडन एअरबेसवरून उड्डाण केले. ती कुठे जात आहे हे कोणालाच माहीत नाही. शेख हसीना विमानात बसल्या आहेत की नाही हे कोणालाच माहीत नाही. बांगलादेशातील आरक्षणविरोधी आंदोलनांदरम्यान शेख हसीना यांनी पंतप्रधानपदाचा अचानक राजीनामा देऊन देश सोडल्याने तेथे अराजकतेची स्थिती निर्माण झाली आहे. बांगलादेशातील परिस्थितीबाबत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोमवारी या विषयावर सुरक्षाविषयक कॅबिनेट समितीची बैठक घेतली.

ढाका, (०५ ऑगस्ट) – बांगलादेशमध्ये एका महिन्याहून अधिक काळ विद्यार्थ्यांची निदर्शने सुरू आहेत. कालांतराने ही चळवळ इतकी मोठी झाली की शेख हसीना यांना पंतप्रधानपदाचा राजीनामा द्यावा लागला. त्याचवेळी या संपूर्ण प्रकरणाबाबत आणखी एक मोठी माहिती समोर आली आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, बांगलादेश लष्कराने शेख हसीना यांना पंतप्रधानपदावरून पायउतार होण्याचा अल्टिमेटम दिला होता आणि तसे करण्यासाठी त्यांना एक तासही देण्यात आला नव्हता. वृत्तानुसार, बांगलादेश लष्कराने सोमवारी दुपारी शेख हसीना यांना पंतप्रधानपदावरून पायउतार होण्यासाठी ४५ मिनिटांचा अवधी दिला होता. संपूर्ण बांगलादेशात स्थगित करण्यात येत असलेल्या या आंदोलनांमध्ये आतापर्यंत ३०० हून अधिक लोकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे.

ढाका विद्यापीठातील विद्यार्थी कार्यकर्त्यांनी पोलिस आणि सरकार समर्थक आंदोलकांशी हिंसक संघर्ष केल्यावर गेल्या महिन्यात सुरू झालेले हे आंदोलन देशभर पसरले. सरकारी नोकर्‍यांमध्ये आरक्षण देणारी वादग्रस्त कोटा पद्धत हे या आंदोलनाचे कारण आहे. बांगलादेशच्या कोटा प्रणालीमध्ये स्वातंत्र्यसैनिकांच्या कुटुंबीयांना सरकारी नोकर्‍यांमध्ये ३० टक्के आरक्षण दिले जाते. ५ जून रोजी उच्च न्यायालयाने ३० टक्के आरक्षण रद्द करण्याचा आदेश बेकायदेशीर ठरवला होता, त्यानंतर आंदोलन सुरू झाले होते. याला विद्यार्थ्यांचा विरोध असून त्याऐवजी गुणवत्ता पद्धतीद्वारे नोकर्‍या देण्याची व्यवस्था करण्याची मागणी होत आहे. १९७१ मध्ये पाकिस्तानपासून वेगळे होऊन एक नवीन देश निर्माण झाला, ज्याला बांगलादेश हे नाव मिळाले. पूर्वी ते पूर्व पाकिस्तान म्हणून ओळखले जात होते.
या व्यवस्थेचा सरकारमधील लोकांना जास्त फायदा होत असल्याचे आंदोलक विद्यार्थ्यांचे म्हणणे आहे. विद्यार्थ्यांचे निदर्शन अधिक हिंसक झाल्याने सरकारवरही दबाव वाढला. हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयातही पोहोचले. सर्वोच्च न्यायालयाने आपल्या निर्णयात ९३ टक्के सरकारी नोकर्‍या गुणवत्तेवर आधारित प्रणालीद्वारे दिल्या जाव्यात, असा आदेश दिला. त्याचबरोबर ७ टक्के नोकर्‍या राखीव श्रेणीत ठेवण्यात आल्या होत्या. यापैकी पाच टक्के नोकर्‍या स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झालेल्यांच्या कुटुंबांसाठी तर २ टक्के नोकर्‍या इतर श्रेणींसाठी निर्माण करण्यात आल्या.

– देशव्यापी संचारबंदी जाहीर,

– भारताकडे मदतीची मागणी,
ढाका, (०५ ऑगस्ट) – बांगलादेशातील सरकारी नोकर्‍यांमधील आरक्षण संपुष्टात आणावे आणि पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी सत्ताधारी पक्षाचे आंदोलक आणि समर्थक यांच्यात उसळलेल्या हिंसाचारात आतापर्यंत १४ पोलिसांसह सुमारे ३०० जणांना जीव गमवावा लागला आहे. या हिंसाचारात हजारो लोक जखमी झाले आहेत. बांगलादेशातील परिस्थिती इतकी बिकट झाली आहे की संपूर्ण देशात अनिश्चित काळासाठी कर्फ्यू लागू करण्यात आला आहे. तसेच आंदोलन दडपण्यासाठी देशात इंटरनेट सेवेवर बंदी घालण्यात आली आहे. गोळीबारासोबतच महामार्ग आणि सरकारी मालमत्तेचे नुकसान करणार्‍या विद्यार्थ्यांवर पोलिस अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडत आहेत.
देशात विद्यार्थी असहकार अभियान राबवत आहेत. रविवारी किमान २० जिल्ह्यांमध्ये पोलिस दल आणि आंदोलकांमध्ये संघर्ष झाला. निदर्शकांना सतत निदर्शने करून पंतप्रधान शेख हसीना यांच्यावर राजीनामा देण्यासाठी दबाव कायम ठेवायचा आहे. बांगलादेशातील देशव्यापी हिंसाचाराच्या संदर्भात सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की आंदोलक हे प्राणघातक निदर्शने का करत आहेत आणि ते त्यांच्या सरकारकडे काय मागणी करतात. वास्तविक, बांगलादेशात सरकारी नोकर्‍यांबाबत आरक्षण कायद्याची तरतूद आहे. बांगलादेशात ५६ टक्के सरकारी नोकर्‍या आरक्षण प्रणाली अंतर्गत राखीव आहेत. या नोकर्‍यांपैकी ३० टक्के आरक्षण हे १९७१ च्या स्वातंत्र्यसैनिकांच्या कुटुंबीयांसाठी राखीव आहे. याशिवाय १० टक्के आरक्षण मागास प्रशासकीय जिल्ह्यांसाठी तर १० टक्के महिलांसाठी राखीव आहे. याशिवाय जातीय अल्पसंख्याक गटांसाठी पाच टक्के आणि अपंगांसाठी एक टक्के आरक्षण आहे.
त्यातही बांगलादेशातील आरक्षण प्रणालींमध्ये ३० टक्के आरक्षणाचा वाद आहे, जे स्वातंत्र्य सैनिकांच्या कुटुंबीयांना देण्यात आले आहे. शेख हसीना सरकारला पाठिंबा देणार्‍यांना सरकार आरक्षण देण्याच्या बाजूने असल्याचे आंदोलक विद्यार्थ्यांचे म्हणणे आहे. गुणवत्तेच्या आधारे सरकारी नोकर्‍या दिल्या जात नसल्याचा आरोप विद्यार्थ्यांनी केला आहे. बांगलादेशात सरकारी नोकर्‍यांमध्ये ३० टक्के आरक्षणाच्या कोटा पद्धतीवरून गेल्या महिन्यात हिंसक निदर्शने सुरू झाली. निदर्शने तीव्र होत असताना, सर्वोच्च न्यायालयाने कोटा ५ टक्के केला, त्यापैकी ३ टक्के सैनिकांच्या नातेवाईकांना देण्यात आला.
बांग्लादेशमध्ये मृत्यूचा थैमान; भारताकडे मदतीची मागणी
बांगलादेशची राजधानी ढाकासह अनेक शहरे हिंसाचाराच्या विळख्यात आहेत. शेख हसीना सरकारने रविवारी संध्याकाळी ६ वाजल्यापासून देशव्यापी अनिश्चित काळासाठी कर्फ्यू जाहीर केला आहे. गेल्या महिन्यात सुरू झालेल्या सध्याच्या आंदोलनादरम्यान प्रथमच असे पाऊल उचलण्यात आले आहे. बांगलादेशातील निदर्शने आणि हिंसाचार पाहता भारत सरकारनेही तेथील नागरिकांना विशेष आवाहन केले आहे. पुढील आदेश मिळेपर्यंत भारतीय नागरिकांना बांगलादेशात न जाण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
यासोबतच सध्या बांगलादेशमध्ये उपस्थित असलेल्या सर्व भारतीय नागरिकांना अत्यंत सावधगिरी बाळगण्यास सांगण्यात आले आहे. त्यांना त्यांच्या हालचाली मर्यादित ठेवण्याचा आणि आपत्कालीन फोन नंबरद्वारे ढाका येथील भारतीय उच्चायुक्तांच्या संपर्कात राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. यासाठी बांगलादेशातील भारतीय उच्चायुक्तांनी फोन नंबर जारी केले आहेत. हे क्रमांक +८८०१९५८३८३६७९, +८८०१९५८३८३६८०, +८८०१९३७४००५९१ आहेत. रविवारी राजधानी ढाकासह बांगलादेशातील अनेक शहरांमध्ये पुन्हा एकदा हिंसाचार उसळला. या हिंसाचारात आतापर्यंत १०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. शेकडो लोक जखमी झाले. रविवारी विद्यार्थी आंदोलकांची पोलिस आणि सत्ताधारी पक्षाच्या कार्यकर्त्यांमध्ये झटापट झाली. राजधानी ढाकासह अनेक शहरांमध्ये जाळपोळ आणि तोडफोडीसारख्या घटना घडल्या आहेत.
आंदोलनात सहभागी सर्व विद्यार्थ्यांनी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. हजारो आंदोलकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांनी अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडल्या आणि स्टन ग्रेनेडचाही वापर केला. पंतप्रधान शेख हसीना यांच्यासाठी निदर्शने हे मोठे आव्हान बनले आहे. जानेवारीमध्ये शेख हसीना सलग चौथ्यांदा सत्तेत परतल्या. बांगलादेशवर १५ वर्षांहून अधिक काळ राज्य करत आहे. अशा स्थितीत हसीनाचे सरकार पडण्याची चिन्हेही दिसू लागली आहेत. सर्व विरोधक एकाच मागणीवर ठाम आहेत: शेख हसीना यांनी पंतप्रधानपदाचा राजीनामा द्यावा. बांगलादेशातील विद्यार्थी संघटना सरकारी नोकर्‍यांमध्ये आरक्षणाला विरोध करत आहेत. सरकारी नोकर्‍यांमधील कोटा रद्द करण्याच्या मागणीसाठी येथील लोक गेल्या महिनाभरापासून आंदोलन करत आहेत. या आंदोलनात विद्यार्थ्यांचा मोठ्या प्रमाणात सहभाग आहे. विद्यार्थ्यांच्या निदर्शनाला आता हिंसाचाराचे स्वरूप आले आहे.
हिंसाचारात ३२ ठार, अनेक जखमी
पंतप्रधान शेख हसिना यांच्या राजीनाम्याची मागणी करीत ढाक्याच्या बाह्य भागात उग्र निदर्शन करणारे आणि सत्ताधारी अवामी लीगच्या समर्थकांमध्ये रविवारी झालेल्या हिंसाचारात ३२ जण ठार तर अनेक जण जखमी झाले, अशी माहिती पोलिसांनी दिली. या हिंसाचाराच्या पृष्ठभूमीवर सरकारने देशव्यापी जाहीर केली आहे. आज सकाळी सरकारच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी असहकार आंदोलनात सहभागी झालेल्या निदर्शकांना अवामी लीग, छात्र लीग आणि जुबो लीगच्या कार्यकर्त्यांच्या विरोधाचा सामना करावा लागला, तेव्हा हाणामारी झाली.
आंदोलक आणि अवामी लीगच्या समर्थकांत मुन्शीगंज येथे झालेल्या हिंसाचारात दोन जण ठार, तर ३० इतर जखमी झाले, असे वृत्त ढाका ट्रिब्यून वृत्तपत्राने दिले. या हिंसाचारादरम्यान काही स्फोट झाल्याचा दावा वृत्तात करण्यात आला. इतर ठिकाणीही हिंसाचारात काही लोकांचा मृत्यू झाला. आंदोलन करणार्यांना पांगविण्यासाठी पोलिसांनी लाठीमारासोबतच अश्रुधूराचा माराही केला.
दरम्यान, ढाक्याच्या शाहबाग परिसरात हजारो विद्यार्थी व व्यावसायिक जमा झाले आणि त्यांनी सर्व बाजूंनी वाहतूक रोखून धरली. भेदभाव-विरोधी विद्यार्थी चळवळीच्या बॅनरखाली निदर्शकांनी पंतप्रधान हसिना यांच्या राजीनाम्याची मागणी तसेच आरक्षणाच्या विरोधात झालेल्या निदर्शनांमध्ये मृत्युमुखी पडलेल्यांना न्याय देण्याची मागणी करीत घोषणाबाजी केल्याचे वृत्त बीडीन्यूज २४ या वृत्तसंकेतस्थळाने दिले आहे. आरक्षणाच्या मागणीसाठी मागील महिन्यापासून सुरू असलेल्या या हिंसाचारात आतापर्यंत २०० पेक्षा जास्त लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

– पाकिस्तानी पत्रकाराचा दावा,

इस्लामाबाद, (०४ ऑगस्ट) – संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनादरम्यान अनुराग ठाकूर यांनी विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांना त्यांच्या जातीबाबत टिप्पणी केली होती. यानंतर घरापासून रस्त्यावर एकच गोंधळ उडाला. शेजारी देश पाकिस्तानपर्यंतही हा मुद्दा पोहोचला. वास्तविक, पाकिस्तानमधील एक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे, ज्यामध्ये एक व्यक्ती टीव्हीवर बसून राहुलच्या ओळखीवर प्रश्न उपस्थित करत आहे.
व्हायरल होत असलेल्या व्हिडिओमध्ये ती व्यक्ती म्हणत आहे की, राहुल गांधी गांधी कसे झाले? हे नेहरूंचे कुटुंब आहे. हे नेहरू घराणे आहे, मग त्यांच्याशी गांधींचे नाव कसे जोडले गेले? नेहरूंच्या कन्या इंदिराजींनी ज्या व्यक्तीशी लग्न केले ते फिरोज खान होते. फिरोज खान नवाब खान यांचा मुलगा. नेहरूंना सरकार चालवायचे होते तेव्हा महात्मा गांधींना इंग्लंडमध्ये प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी मिळाली, ज्यामध्ये फिरोज खान गांधी बनतात. फिरोज खान यांचा मुलगा राजीवचा विवाह सोनियासोबत झाला, जो ख्रिश्चन आहे. नंतर सोनिया आणि राजीव यांची मुलगी प्रियांका यांनी रॉबर्टशी लग्न केले जो ख्रिश्चन आहे. त्यांच्या घरात मुस्लीम, ख्रिश्चन आणि पारशी यांचे मिश्रण आहे.